Monday, January 26, 2009

açıklama(k)

-in principio erat verbum et verbum erat apud deum et deus erat verbum-
başlangıçta söz vardı ve söz tanrı ile beraberdi ve tanrı söz'dü
... Fiil bir eylem kelimesidir. Yapmak, istemek, gitmek, düşünmek gibi. Yani fiil, varlıkların yaptıkları işleri zamana, biçime ve kişiye bağlayarak anlatan kelimelerdir. Kısacası, sonuna -mek, -mak gibi mastar ekleri almış olan her kelime fiildir. Türkçe sondan ek alan bir dil olduğu için fiil gövdesi zamanlara ve şahıslara göre değişiklik göstermemekle birlikte aldığı son ekler değişir. Örneğin, koş-mak fiili zamanlara göre çekildiğinde şu hali alır. Koşmuştum, koştum, koşuyorum, koşacağım, koşmuş olacağım gibi.
Mastarlar, fiil köklerinin ya da gövdelerinin yani eylem anlatan bölümlerinin -mek, -mak eki almış halidir. Gitmek, gelmek, bakmak gibi. Yani git fiilinin mastar hali git-mek'tir. Ancak mastar hali size kimin gittiğini ya da ne zaman gittiğini söylemez. Mastar orada başlı başına kendini bir zamana ya da şahsa bağlamanızı bekleyerek durur. Yukarıdaki olasılıkların (zaman ve şahıs) birini ya da tümünü açıklamaya hazırdır. Yalın mastarlar değiştiklerinde kişi, sayı ve zaman içerir hale gelir...

tavsiye: Itzhak Perlman/The Age of Innocence/ "Theme"